NederlandsEnglish
Springzaad
  Home | Sitemap | Contact | Mijn Springzaad  
meer ruimte voor natuur en kinderen
Springzaad
meer ruimte voor natuur en kinderen

Vriend of partner worden

Groene Valleipark

Groene Valleipark

1. Opdracht
Het project GroeneValleipark kadert binnen het stadsvernieuwingsproject ‘Zuurstof voor de Brugse Poort’, dat als doel heeft de leefbaarheid van de dichtbevolkte wijk te verbeteren en waarbij het te ontwikkelen Groenevalleipark van 6 hectare als een ‘groene long’ aangetakt is op de centrale luwe as doorheen de wijk. De aanleg van een nieuwe fietsers- en voetgangersbrug over de Leie-arm langs de wijk maakte hierbij een essentieel onderdeel uit van het concept.
Daarnaast is de ontwikkeling van een nieuwe wijkpark voor de wijken Brugse Poort en Ekkergem eveneens ingeschreven in het goedgekeurde Ruimtelijk Structuurplan Gent als een ‘groene stapsteen’ binnen de groen- en recreatieve structuur van de stad en in het bestuursakkoord van het vorige stadsbestuur.

Het project kent een hele voorgeschiedenis van acties door de buurtbewoners voor meer groen sinds de ambitieuze hoogbouwplannen van de jaren ‘70 op het terrein van de gesloopte textielfabriek La Lys. Het ene bouwproject na het andere werd mede door protest van de buurt afgevoerd. Het vorige stadsbestuur nam uiteindelijk de beslissing in 2001 om het terrein de bestemming parkgebied te geven en het aan te kopen en slechts 1/10 van het terrein als bouwzone in te kleuren voor ontwikkeling door de projectontwikkelaar.

Het terrein was na het stopzetten van de bouwprojecten in de jaren ’70 langzaam volgestort met bouwafval en spontaan begroeid en in gebruik genomen door de buurtbewoners om er met hun hond te wandelen of om er te genieten van de natuur. Vanaf de opstart van het parkproject was het duidelijk dat de stem van de buurtbewoners intens zou doorklinken in het hele proces. Samen met de beleidsoptie over de definitieve bestemming van het terrein als park ontstonden er ook bij het bestuur en de betrokken stadsdiensten nieuwe inzichten en ambities over natuurvriendelijker openbaar groen en participatie. De tijd was rijp voor een park ‘nieuwe stijl’ en alle krachten werden gebundeld om dit project op korte termijn te kunnen realiseren.

De hoofddoelstelling was de ontwikkeling en inrichting van een multifunctioneel wijkpark van 6 hectare voor de buurten Brugse Poort en Ekkergem met inspraak van de buurt.
De financiering was mee opgenomen in de projectfiche voor het stadsvernieuwingsproject ‘Zuurstof voor de Brugse Poort’ en omvatte budgetten voor de aankoop van het terrein en de aanleg van het park. Voor de aanleg van het park werd op een subsidiëring van 295.000 euro vanuit het Federaal Grootstedenbeleid gerekend. Tegenover de aankoop van het terrein werd van in het begin gerekend op 70% subsidiëring vanuit het Grond- en Pandenbeleid van het Vlaams Gewest. De rest van de benodigde budgetten was voorzien als ten laste van de Stad zelf.
Het overkoepelende stadsvernieuwingsproject werd actief opgestart en getrokken door het kabinet van de schepen van Stedenbouw.
De vooropgestelde streefdatum voor het beëindigen van de werken voor de parkaanleg met brug bedroeg eind 2004.


2. Proces
Het deelproject GroeneValleipark is bewust mee opgestart met de andere deelprojecten van het stadsvernieuwingsproces om binnen de lopende legislatuur een maximum aan middelen efficiënt te gebruiken en een maximaal resultaat te boeken op korte termijn.
Onder de vleugels van het stadsvernieuwingsproject ‘Zuurstof voor de Brugse Poort’, werd een stuurgroep opgericht voor het deelproject GroeneValleipark, getrokken door de Groendienst van de Stad.

De stuurgroep bevat naast allerlei betrokken stadsdiensten eveneens twee bewoners, één die de actiegroep vertegenwoordigt en een ander voor de niet-georganiseerde buurtbewoners. Binnen de actiegroep is eveneens een kunstenaarskoppel zeer actief.
Vanuit het verwachte intensieve en experimentele planningsproces rond de inrichting van het park, werd in een vroege fase besloten om het ontwerp door een sterk geïnteresseerde landschapsarchitect van de Groendienst zelf te laten opmaken en uitwerken. Ook het projectleiderschap van de stuurgroep lag bij dezelfde persoon.

Een andere werkgroep Publieke Ruimte binnen ‘Zuurstof voor de Brugse Poort’ die getrokken werd door een collega landschapsarchitect van de Groendienst, ontwikkelde gelijktijdig het concept van ‘recreatieve structuur’ voor het hele stadsvernieuwingsproject. Ook de nieuw te voorziene fietsers- en voetgangersbrug over de Leie- arm zat mee in dit pakket. Om de ‘recreatieve structuur’ te kunnen realiseren werd een algemene offertevraag uitgeschreven, die binnengehaald werd door aannemer Quintelier Gebroeders NV uit Dendermonde samen met de kunstenaar Jozef Legrand uit Berlijn en fabrikant Kinderlandschap uit Nederland.

De gunningscriteria waarmee rekening is gehouden bij de toewijzing van deze opdracht, zijn:
- visie op de aanpak van het project (communicatie, ontwerpproces,...), 15 punten;
- het esthetisch karakter van de inschrijving (visuele attractiviteit, originaliteit, herkenbaarheid voor de 
plek,...), 30 punten
- het functioneel karakter van de inschrijving (leesbaarheid van het recreatief web, multifunctionaliteit van 
de aangeboden recreatieve elementen, evenwichtige uitbouw van het geheel ...), 25 punten;
- veiligheid, 10 punten;
- milieuvriendelijkheid en kwaliteit van de gebruikte materialen (garantie van de materialen, FSC-gelabeld), 10 punten;
- haalbaarheid binnen opgegeven forfaitaire prijs, 10 punten.
-
Een intensief overleg werd opgestart met bijeenkomsten tussen de kunstenaar Jozef Legrand en de ontwerpers van de Groendienst om tot een globaal concept en deelconcepten te komen in overleg met de buurt en tot de uiteindelijke uitvoeringsplannen en realisaties. Voor het GroeneValleipark is er op een aantal momenten een terugkoppeling geweest tussen kunstenaar en stuurgroep van het GroeneValleipark en met de actiegroep GroeneVallei op het terrein zelf tijdens het jaarlijkse GroeneValleifeest.

In afwachting van de uiteindelijke realisaties op het terrein haalde de Actiegroep GroeneVallei onder begeleiding van de Milieudienst subsidies binnen via de Koning Boudewijnstichting om ‘drijvende eilanden’ te maken op het aanpalende water van de Coupure. Vanuit de vaststelling dat dergelijke eilanden zeer kostelijk zijn op de private markt, werden de eilanden uiteindelijk gerealiseerd met eigen mankracht en vernuft. Ook het concept, ontwerp en de technische uitvoering is gebeurd onder leiding van de bewoners-kunstenaars. Dit traject nam op zich een jaartje in beslag en was een goede manier om de betrokkenheid op het terrein warm te houden.
Wat het parkontwerp zelf betreft is er een intensief traject afgelegd, waarbij de stuurgroep gedurende een jaar tweemaandelijks samenkwam met de landschapsarchitect van de Groendienst rond de opmaak van het ontwerpplan en nadien nog regelmatig gedurende 1 jaar om het project verder op te volgen en uit te werken. De intensieve samenwerking binnen de stuurgroep, ook met de creatieve buurtbewoners, resulteerde in een tweede buurtinitiatief, namelijk het ontwerp en inplanting van een ‘reuzenhondenmand’ als losloopweide in het park. Ook hier weer is het concept, ontwerp en uitvoeringsplan in nauw overleg tot stand gekomen tussen de bewoners-kunstenaars en de landschapsarchitect. De bouw hiervan is een samenwerking tussen de aannemer van het park die de palen plaatste en het weven van de takken door de bewoners. Vanuit een globale aandacht voor het nieuwe begrip ‘buurtbeheer’ werd een persoon aangesteld binnen het kader van de Groendienst om de contacten tussen buurtbewoners en het groenbeheer verder te structureren en optimaliseren.

Binnen het parkconcept was de verbouwing van een oud dienstgebouwtje tot PiP of Parkinfopunt en een publiek sanitair een kleiner deelprojectje, dat door de dienst Gebouwen van de Stad uitgewerkt is. Het deelprojectje is mee opgevolgd door de stuurgroep onder begeleiding van de landschapsarchitect van het park, zodat ook hier het begrip duurzaamheid terug te vinden is in het beeld, de inrichting en het materiaalgebruik, niet in het minst door de inbreng van de buurtbewoners.

Het trajectverloop is in de grote lijn een redelijk dynamisch gegeven geweest.
Naast de initiële oprichting van de stuurgroep rond het park met de ontwerper-landschapsarchitect van de Groendienst zelf, is er een kunstenaar aangesteld om de ‘recreatieve structuur’ waaronder de nieuwe fietsers- en voetgangersbrug valt, vorm te geven. De opdracht van de kunstenaar overstijgde de grenzen van het park zelf, waardoor er een grote interactie is met de andere deelprojecten van het grotere stadsvernieuwingsproject. Naast deze bewust nagestreefde synergie, was er de dynamiek van de actiegroep met bewoners-kunstenaars die resulteerde in 2 ontwerpen van deelelementen zoals de ‘groene eilanden’ en de ‘reuzenhondenmand’.
Deze interactieve en experimentele samenwerking tussen verschillende ontwerpers binnen hetzelfde project resulteerde in een regelmatig bijsturen van de planning en de timings. De budgetten voor de brug zijn een paar keer verhoogd door bijkomende werken, zoals extra wanden ten gevolge van de uitwerking van het concept. Het besteedde budget voor het project is vermeerderd van zo’n 4,7 miljoen euro naar 5,1 miljoen euro door het bijkomende dossier van het Parkinfopunt, meerwerken aan de brugwanden en een overschrijding van het budget parkaanleg door de aparte uitbesteding van de recreatieve structuur. Daartegenover staat dat meer dan de helft van de uitgaven gesubsidieerd zijn.

Ondanks het uitlopen van de timing van initieel 2004 naar begin 2007 ten gevolge van een zeer interactief planningsproces en lange procedures, is er een permanente betrokkenheid en communicatie geweest tussen de Stad en de buurt, waardoor er wel degelijk een zeer groot draagvlak vast te stellen is.

3. Resultaat
Het resultaat van het hele planningsproces en de synergiën tussen de verschillende ontwerpers, resulteert in een vernieuwende inrichting van een stadspark met groot respect voor de bestaande natuurwaarden, maar ook voor de geschiedenis van de plek en niet in het minst voor de specifieke wensen van de omwonenden. Duurzaamheid is doordrongen op alle niveau’s van concept tot materiaalgebruik) en verdere beheer.
Het basisconcept van het park betreft de aanleg van ‘wandellopers’ in beton, bovenop en kronkelend doorheen het ruwe terrein, aangevuld met een kort grastapijt, eveneens bovenop open gespreid als functionele elementen binnen een natuurlijk geheel. De ‘reuzehondenmand’ en de verschillende artistieke spelelementen versterken het natuurlijke en avontuurlijke karakter van de plek.

Het geheel komt over als een aantrekkelijk, avontuurlijk park door de vele doorzichten, niveauverschillen en wisselende beelden, zowel door jong als door oud, maar ook door de zeer verrassende artistieke elementen die verspreid zijn over het 6 hectare-grote park. Naast spelementen voor de verschillende doelgroepen zijn er ook artistieke elementen zoals het ‘Labyrinth’ en ‘Drijfhout’ die een speelse en toch waardige schakel vormen tussen de historische Nieuwe Wandeling en het recente park.

Via een aantrekkelijke en zeer toegankelijke brug is de link tussen Brugse Poort en park zeer nadrukkelijk aanwezig onder de vorm van een ontmoetingsplaats op het water. De instroom van voetgangers en fietsers vanuit de wijk is opmerkelijk, zeker nu ook de ‘rode loper’ van ‘Zuurstof voor de Brugse Poort’ grotendeels aangelegd is doorheen de wijk.

Reeds van tijdens de werken volgen volwassenen-met-de-hond, maar ook minder mobiele ouderen de werken op de voet vanop de comfortabele nieuwe betonpaden. Kinderen, jongeren en sommige anderen zoeken het dan weer liever wég van de paden. Er is een duidelijke toename van het aantal maar zeker ook van het ‘soort’ gebruikers die zich het park toe-eigenen.
In de korte levensfase van het project is het park reeds twee keer intensief gebruikt voor een evenement op stedelijk niveau. Zowel tijdens de Dag van het Park als tijdens een openluchtvoorstelling van de Vlaamse Opera vonden duizenden mensen de weg naar het nieuwe verrassende landschap.
Binnen het stedenbouwkundige weefsel van de omliggende wijken, is het centrale grote grasveld geschikt voor een meervoudig gebruik, zowel voor individuele recreatie als voor grootschalige evenementen op buurt-, wijk- of stedelijk niveau... Een veelheid aan wandel- en fietsverbindingen in beton verbinden de omliggende wijken met elkaar en het park. De brug is niet enkel een functioneel gegeven, maar ook een studiezaal, picknickplaats, evenwichtsspel...

Door de bouw van het Parkinfopunt als ontmoetingsplaats voor het ‘buurtbeheer’, de goede ervaringen met de bouw van de ‘drijvende eilanden’ en de ‘reuzenhondenmand’ en de vele ‘goesting’ die er is bij de buurtbewoners, is een verdere betrokkenheid bij de uitbouw van bijvoorbeeld een buurtbarbecue en het verdere groenbeheer verzekerd.

Terug naar verslag



| |
Vriend of partner worden