NederlandsEnglish
Springzaad
  Home | Sitemap | Contact | Mijn Springzaad  
meer ruimte voor natuur en kinderen
Springzaad
meer ruimte voor natuur en kinderen

Vriend of partner worden

Speelnatuurexcursie Gent, 15-16.9.2012

Springzaadweekend Gent

Onderstaand verhaal is, inclusief alle bijlagen, ter gelegenheid van de speelnatuurexcursie samengesteld en geschreven door Evelyne Fiers. In het herfstnummer van Oase verscheen ook een artikel van haar hand over het groene speelweefsel in Gent.

 

Zaterdag 15 september

STAM, Coupure Links; Ekkergemkerk; Groene Vallei; Pierkespark; Acaciapark; Boerse Poort; Bourgoyen; Malpertuus; Westerringspoor

Zondag 16 september

De Site; De Voorhaven; De Oogappel; Wonderfluit; Prettige Wildernis

 

Programma en fietsroute

Op zaterdag volgden we tot aan het Groenevalleipark een deel van de groenas Coupure-Mariakerke-Vinderhoutsebossen. Vervolgens schakelden we over op de Rode Loper die ons tot naar het natuurgebied Bourgoyen leidde om vervolgens over te schakelen op de Westerringspoorroute. Die fietsroute rijgt kleinere buurtparken aan elkaar, zoals de Boerse poort, het nog in te richten park aan de Papiermolenstraat, het Malpertuuspark en de avontuurlijke kampenbouwplek aan het Westeringspoor. In de toekomst zal deze fietsroute doorgetrokken worden over de Watersportbaan tot aan de Blaarmeersen, en zo verder tot aan het Sint-Pieterstation.
Zondag bezochten we enkele stadsvernieuwingsprojecten en groene schoolspeelplaatsen om vervolgens via de Prettige Wildernis terug te keren naar het station via de aangename, groene fietsas (Gentbrugse Meersen) - Gentbrugge – Ledeberg.

Toelichting bij de lokaties

1. STAM: groenstructuurplan

In het STAM, het stadsmuseum van Gent loopt momenteel de tentoonstelling ‘Licht op groen’ over het beleid van de Stad Gent op groen en natuur. Het Ruimtelijk Structuurplan Gent uit 2003 bepaalt hoe we de komende 15 à 20 jaar de Gentse ruimte willen indelen en hoe de stad zich verder zal ontwikkelen. Het Ruimtelijk Structuurplan tekent ook uit welke ruimte groen in de stad mag innemen. Deze algemene richtlijnen zijn nu verder verfijnd in een groenstructuurplan. Daarin wordt bepaald hoe de Stad voldoende bereikbaar recreatiegroen voor alle Gentenaars kan realiseren, waar natuur en bos ruimte krijgen, waar aandacht gaat naar landschap en klimaat.
Meer over het groenstructuurplan

 

2. Coupure Links: groenas, drijvende eilanden

De Groenas Coupure Links is een prachtige, met oude platanen afgezoomde vaart. In de vaart zijn drijvende eilanden geplaatst. Ze bieden schuil- en nestgelegendheid aan dieren die op en rond het water leven. Gezien het succes van die eilanden, wordt de komende jaren op heel wat Gentse binnenwateren gelijkaardige vergroeningsprojecten voorzien. De bermen worden begraasd door de schapen van de stadsherder. Op drukke kruispunten gaat het fietspad onder de bruggen door. Groenassen vervullen verschillende functies: een recreatieve functie (veilig en aangenaam fietsen langs groen), een natuurfunctie (verbinding voor planten en dieren) en een landschappelijke functie (een groen netwerk tot in het stadscentrum).
 Deze groenas voert van het stadscentrum langs het Groenevalleipark naar het Domein Claeys-Boúúaert en het Landschapspark Groene Velden in Mariakerke tot in de toekomstige Groenpool Vinderhoutse Bossen. De Groenpool Vinderhoutse Bossen is 1 van de 4 grote groen- en natuurgebieden die de komende jaren worden aangelegd. We volgen de groenas maar tot het Groenevalleipark.
Meer over de geschiedenis en huidige situatie


3. Ekkergemparkje

Het huidige parkje achter Ekkergemkerk is een tijdelijk park (6 jaar). Op termijn wil de dienst stedenbouw de historische kloostertuin terug. Momenteel loopt er een proefproject met inzaai en aanplant van kruidachtige soorten.

De bodem is er zeer schraal en kalkrijk (pH 10-11). De buitenste boord van het park werd ingezaaid met een inheems bloemenmengsel met zowel 1 al 2-jarige soorten. Van de 15 ingezaaide soorten is ongeveer 2/3 opgekomen. Doordat vooraf de bodem niet grondig genoeg werd voorbereid (niet verwijderen van gestreepte witbol (Holcus lanatus)) is de onderlaag aan het versgrassen. Het beheer bestaat uit minimaal jaarlijks 1 maal maaien en het selectief verwijderen van bereklauw en brandnetel. Groot streepzaad is hier beeldbepalend.

Centraal in het park is een lange prairieborden. Hij is opgebouwd uit vier verschillende gestandaardiseerde plantenmengsels, vooraan de minst uitbundige, achteraan de kleurrijkste. Gestandaardiseerde plantenmengsels zijn door onderzoeksinstituten samengesteld en geoptimaliseerd. Ze zijn als standaardpakketten te koop bij Duitse vasteplantenkwekers. De soortensamenstelling staat garant voor een zeer lange bloeiperiode, qua concurrentiekracht aan elkaar aangepaste soorten en een extensief beheer. Het beheer bestaat uit een jaarlijkse maaibeurt eind februari + wieden (4 maal). Een minerale mulchlaag werd toegepast om ongewenste soorten minder kans te geven.


4. Groenevalleipark (+/- 6,3 hectare)

Het Groenevalleipark is een geslaagde combinatie van de ‘Nieuwewandeling’, een ouder in Engelse landschapsstijl ingericht park (kronkelende paden, bomen op heuveltjes) en een ‘stadsjungle’ dat dankzij de aanhoudende inspanning van de buurt (Actiegroep Groene Vallei Groen) is behouden. Naast de Nieuwewandeling stond in de 19e eeuw een textielfabriek. Na de sloop van de fabriek in 1960 werden 3 appartementsblokken opgetrokken. De rest van het gebied bleef braak liggen. Het woeste landje werd door de buurtbewoners gretig gebruikt om in te ravotten, en te wandelen. Jaarlijks werd er ook een buurtfeest gehouden. Toen er in 2000 bouwplannen waren voor nieuwe appartementsblokken was er hevig verzet van de buurt. Uiteindelijk besloot de stad om er een park van te maken. De bestaande spontane vegetatie werd zoveel mogelijk behouden. Wel werden er paden en speel- en verblijfsplekken voorzien. Door de buurtbewoners werd met snoeiafval een reusachtige hondenmand gevlochten, de originele afsluiting voor de hondenlosloopweide.

Meer informatie over het GroeneValleipark

5. Pierkespark (+/- 2050 m2)

Via een kunstige brug bereiken we het Pierkespark, een recent park dat het kloppend hart van de buurt vormt. Het park werd in 2010 gerealiseerd in het kader van het project ‘Zuurstof voor de Brugse Poort’, dat groen en ademruimte moest geven aan de dichtbebouwde 19e eeuwe gordel. Het is omringd door een sociaal-artistieke werking (Bij de Vieze Gasten), een huiselijk koffiehuis met culturele werking, een marokkaans restaurantje en de kringloopwinkel. Doorheen het park lopen paden en banken die samen met bewoners en scholen met mozaiek versierd werden. Het is een zuiders geïnspireerd park met enkele eetbare planten en kruiden (vijgen, noten, kiwi, braambes, bosaardbei, salie, rozemarijn, lievevrouwebedstro, absintalsem). Er is een podium voor buurtactiviteiten, een leuke moeraswaterbak en een insectenhotel. Het is een fijne plek om buren te ontmoeten en bij een gezellige kop koffie bij te kletsen terwijl de kinderen rondspelen.

Geschiedenis
De Brugse Poort kent een rijk industrieel verleden. Rondom de metaal-en textielnijverheid ontwikkelde zich in de 19de eeuw een arbeiderswijk. Begin 21ste eeuw was de Brugse Poort verworden tot een wijk in ademnood: dichtbebouwd, met smalle huizen en nauwe straten, met weinig open groene ruimte. Het project 'Zuurstof voor de Brugse Poort' moest daar verandering in brengen. Dat gebeurde en gebeurt door het aanleggen van nieuwe parken en het herinrichten van bestaande groenzones, door het bouwen van kwaliteitsvolle woningen en door de realisatie van een Rode Loper doorheen de wijk en door het Pierkespark. De Rode Loper is een route voor voetgangers en fietsers die verschillende buurtvoorzieningen met elkaar verbindt en via een brugje eindigt in het grotere Groenevalleipark.

Meer informatie

6. De Rode Loper / Acaciapark

De rode loper is de as die de Brugse Poort met de Bourgoyen verbindt. De straten in de Brugse poort zijn te smal om straatbomen aan te planten. Waar mogelijk worden op kruispunten bomen geplant. Om de straten toch een groen accent te geven zullen in de Acaciastraat op termijn robiniastammen in de stoep ingeplant worden met kabels over de straat waarlangs klimplanten kunnen groeien. Bij de heraanleg van de voetpaden kregen alle bewoners de kans om een straatgeveltuintje aan te leggen. Spelprikkels zullen her en der in de straat aangebracht worden om de de rode loper op te nemen in het speelweefsel.


Het Acaciapark is een deelproject van Zuurstof voor de Brugse Poort: afbraak van 2 beluiken (hofjes), bouw van nieuwe sociale woningen en inrichten van een parkje van +/- 4870 m2, langs de Rode Loper.
In de Brugse Poort staan weinig straatbomen. De smalle straten laten er maar weinig ruimte voor. Nochtans hebben straatbomen wel een belangrijke landschappelijke en beeldbepalende rol. Ze zorgen ook voor groen en natuur in de directe omgeving van mensen. Daarom wordt bij de heraanleg van straten toch steeds gezocht naar ruimte voor een boom, bijv. ter hoogte van kruispunten. In smalle straten zijn ook andere maatregelen mogelijk om de straat te vergroenen. In de Acaciastraat gebeurt dat bijv. met straatgeveltuintjes en komen er kabels met klimplanten over de weg.
De woningen die grenzen aan het Acaciapark, konden een stukje grond aankopen om hun tuin te vergroten. De nieuwe afbakening is al aangebracht.

 

7. Brughuizeken Boerse Poort

Vergeet de klassieke volkstuintjes: vlakbij de Bourgoyen heeft de stad Gent een perceel vrijgemaakt en de komende dertig jaar in beheer gegeven van de vzw Boerse Poort, een vzw die anderhalf jaar geleden werd opgericht door vrijwilligers uit de Brugse Poort. Boerse Poort is een stadstuinierproject dat zich in de eerste plaats richt tot bewoners van de Brugse Poort, omdat deze dicht bevolkte wijk amper over groene open ruimte beschikt. Het project reikt verder dan de klassieke moestuintjes: naast de klassieke individuele perceeltjes is ruimte voorzien voor ‘tuinkamers’. Deze stukken grond zijn bedoeld voor groepen zoals de Jeugdbond voor Natuur en Milieu, een sociale werkplaats De Sleutel, vzw Jong, en permacultuurtuin, maar ook bewoners uit de Brugse Poort die zich groeperen. (tekst overgenomen uit magazine Frontaal – Gents Milieu Front)

Meer over Brughuizeken en de experimentele stadslandbouw

8. Bourgoyen-Ossemeersen
De Bourgoyen-Ossemeersen liggen in een vallei, uitgeschuurd door de Leie. Het is één van de grote natuurkernen in Gent. In de winter staat een deel van het gebied onder water (meersen) en is het een aantrekkingspool voor duizenden vogels (smient, wintertaling, slobeend, pijlstaart, krakeend en kemphaan...). Als het water vanaf maart geleidelijk zakt, blijven er plassen en slikveldjes achter. Die trekken veel steltlopers aan (zoals watersnip, tureluur, wulp, oeverloper, witgatje...)
. Ook de graslanden en de sloten hebben hoge natuurwaarden. In mei kleuren de Bourgoyen lichtgeel door de bloei van de halfparasiet Grote ratelaar.
De stad heeft gekozen voor begrazing met schapen als nieuwe beheervorm voor bermen in de stad. Één van de kuddes begraast de berm in de Bourgoyen. Het Westerringsspoor zou een ideaal verlengstuk kunnen vormen met schapenbegrazing.

Meer informatie over Bourgoyen Ossemeersen en het natuurbeleid

9. Malpertuus

De groenzone Malpertuus (2,6 ha) leunt aan tegen het Stedelijk Natuurreservaat Bourgoyen-Ossemeersen (220 ha). Het is een wijkpark voor de buurtbewoners en een overgangsgebied naar de Bourgoyen. Aandacht gaat hier dus zowel naar recreatie als naar natuur. Het hemelwater van de wijk wordt via moerasbakken en speelse watergoten naar wadi’s afgevoerd. Een overloop van de wadi’s voedt de centraal gelegen vijver. Kinderen kunnen er naar hartenlust ravotten op speelheuvels, kliederen in de grachten en geheime kampen bouwen aan de rand van het natuurgebied.

Geschiedenis
De woonwijk Malpertuus kwam op de plaats van de vroegere ‘blokken’. Die vervallen wijk werd afgebroken. De nieuwe wijk bestaat uit 3 appartementsblokken en een 100-tal eengezinswoningen.
Huidige situatie
Aandacht gaat, zoals eerder gezegd, hier dus zowel uit naar recreatie als naar natuur (speelinfrastructuur voor de kleinsten, avontuurlijk spelen op de hellingen en in de bosjes, banken en comfortabele paden, grachten met veel natte natuur...). In het groenstructuurplan zijn natuur, landschap en klimaat ook belangrijke thema’s. Hier heb je een goed voorbeeld van hoe groen wordt ingezet om het klimaat te bufferen. Ten eerste is er een effect op de temperatuur. In een park is het vier graden frisser dan tussen de gebouwen. Ten tweede speelt groen een rol in het bergen van water (cf probleem overstromingen door te veel beton). Het regenwater van de wijk wordt hier opgevangen (grachten, blauwe goten). Ten slotte vangt groen ook fijn stof op.
Door Malpertuus loopt het fietspad Westerringspoor. Voorlopig loopt het nog dood thv de Noormanstraat. Het is de bedoeling om het te laten doorlopen tot de Mahatma Gandhistraat. Als het Westerringspoor klaar is, zal het lopen van in Meulestede tot de Drongensesteenweg.

10. Westeringspoor

In het kader van de haalbaarheidsstudie Avontuurlijk spelen die Fris in het Landschap samen met Sigrun Lobst voor de stad Gent uitgewerkt heeft werd de Westerringspoorroute als speelnatuurslinger op stadsniveau voorgesteld. Langsheen deze groenstructuur kunnen natuurspeelplekken uitgebouwd worden. Op die manier worden speelplekken voor kinderen gekoppeld aan veilig fiets- en wandelroutes. Één van de pilootprojecten is een kampenbouwplaats. In de loop van de volgende legislatuur zal een totaalplan uitgewerkt worden voor deze groenas.


11. De Site

In 2006 werden de fabrieksgebouwen van Alcatel Bell in de Gasmeterlaan afgebroken. Zo kwam er een groot terrein vrij midden in de wijk Rabot-Blaisantvest. Op termijn komen er onder andere woningen, handel en openbaar groen. Omdat er nog jaren van voorbereidend en studiewerk nodig was, zou de grote betonnen fabrieksvloer nog zo lang ongebruikt blijven. Daarom startte de Stad in juni 2007 met partners als Samenlevingsopbouw vzw en vzw rocsa het tijdelijke invullingsproject ‘De Site’. Bewoners participeren er letterlijk aan het stadsvernieuwingsproject: 160 gezinnen hebben er een volkstuintje, een Turkse vrouwengroep beheert de buurtbarbecue, er zijn verschillende voetbalploegjes enzovoort. Er ontstond een echte dynamiek op ‘De Site’.
Op termijn zal hier het duurzaam woonproject Tondelier ontwikkeld worden. Zo zullen minstens 40% van de woningen maar ook de sportzaal, de créche en de jeugdlokalen passief zijn. Er wordt niet enkel gestreefd naar een CO2-neutraal project, ook de materiaalkeuze, de mobiliteit, de groenaanleg, het watergebruik,… worden op een duurzame manier in het project opgenomen.

12. De Voorhaven

Met het project De Nieuwe Voorhaven wil de Stad Gent de beschermde industriële site rondom de oude havenloodsen aan het Voorhavendok herontwikkelen. Daarbij worden nieuwe woningen ingepast en krijgen de oude katoenloodsen een nieuwe bestemming. Bij de ontwerpen gaat bijzonder veel aandacht naar het openbaar domein rond de loodsen.

Meer informatie over De Nieuwe Voorhaven
Toelichting ontwerp

13. De Oogappel

De tuin van basisschool de Oogappel werd door een aannemer en de ouders, leerkrachten en leerlingen van de school aangelegd. Het saaie, modderige grasveld is omgevormd tot een gevarieerd, heuvelig, avontuurlijk stuk terrein met een amfitheater met vuurplek, een zandspeelzone, een bloemrijke kalkheuvel, boomstammenmikado’s... Een mooi participatief traject werd afgelegd om tot dit schitterend resultaat te komen.
Meer informatie

14. Wonderfluit

De Wonderfluit legde een uitermate creatief en boeiend participatief traject af om tot het ontwerp van de schoolspeelplaats te komen. Ook de aanleg wordt getrokken vanuit de leerkrachten en de ouders, uiteraard met de hulp van de kinderen. Het ontwerp werd mee gefinancieerd door het project Brede School van de Stad Gent.
Wat is een Brede school in Gent?

15. De Prettige Wildernis

De Prettige Wildernis is een natuurrijk park ontworpen door Fris in het Landschap (Els Huigens en Jean-François Van den Abeele). Het ontwerp is het resultaat van nauw overleg met de bewoners, met bijzondere aandacht voor de geschiedenis van de plek, voor de natuurwaarde (samen met o.a. Ger Londo) en voor de belevings- en gebruikswaarde.

Een prettige wildernis in de stad!

Lees hier meer over dit unieke project.

Fotoalbum

De nummers in het fotoalbum corresponderen met de tekst boven!

 

Bronnen:
Stam : licht op groen
www.Gent. Be
Brochure Groendienst stad Gent: Mag ik u het hof maken?



| |
Vriend of partner worden