Groene schoolpleinen in Berlijn

Tekst en foto’s met dank aan Cedric Rijckaert, overgenomen van: www.klimaatspeelplaats.be

Springzaad Nederland en IVN NL organiseerden een excursie langs Berlijnse schoolpleinen. Met een groep van hoofdzakelijk Nederlandse overheidsmedewerkers en enkele landschapsontwerpers bezochten we een uiteenlopend gamma aan groene schoolpleinen, kinderdagverblijven en landschapsparken. Berlijn is op zich al een bijzonder groene stad met talloze grote bomen die het straatbeeld een stevig groen uitzicht geven. Zo valt het dus ook op dat de groene schoolpleinen die je er ziet vaak al een groene boomkruin als start hebben. Ook rondom de pleinen is het groen al sterk aanwezig. Dit helpt natuurlijk om de look & feel een stevige boost te geven.

Daarnaast is er Grün Macht Schule (GMS). Deze Berlijnse organisatie is al vele jaren actief in het ondersteunen van scholen die hun plein natuurrijk willen inrichten. Door ontwerp, participatie en educatieve begeleiding slaagt GMS erin om hun doelen te bereiken. Scholen zijn dankbaar voor deze heel gerichte ondersteuning.

Het is opvallend dat de pleinen die we bezochten een grote schaal hebben. Vaak gaat het over grote oppervlaktes waar de scholen ingeplant staan en die sowieso al weinig verhard zijn. De zanderige bosgrond die je in Berlijn aantreft, helpt ook al om de natuur snel te boosten. De onverharde, natuurrijke zones worden vaak creatief afgeboord waardoor dit ook al deel gaat uitmaken van het speellandschap. Er wordt vaak gewerkt met robinia speeltoestellen die een open spelcultuur aanmoedigen. Op elk terrein dat we bezochten was er ook ruimte voor regelspel. Zo zie je sportkooien met meerdere functies. Kinderen die willen voetballen of basketten kunnen daar terecht terwijl er in andere hoekjes en kantjes fantasiespel en creatief spel aangemoedigd wordt.

GMS stimuleert de opvang en infiltratie van hemelwater. Speelwadi’s en regenbuizen die afgekoppeld worden zie je regelmatig weerkeren. Het hergebruik van hemelwater voor sanitair gebruik is er wel nog niet 100% ingeburgerd. Dit vergt een grote kost en GMS beschikt niet over de budgetten om dit te ondersteunen. Met kleine budgetten en kleine stapjes wordt dus op heel lange termijn gewerkt. Projecten die uitgespreid worden over 10 jaar zijn er geen uitzondering.

We bezochten ook de Maria-Leo Grundschule. Deze school won de Duitse scholenprijs 2025. Het gebouw is gloednieuw en ook de werking was knap om te zien. De link met de buitenruimte was er echter niet en zo merk je toch weer dat architecten van schoolgebouwen er nog niet in slagen om de natuur binnen te trekken. Knappe werking, maar de speelplaats was ondermaats…

Wat ik er vooral uithaal zijn de kleine dingen. Kleine tafereeltjes die een schoolplein subtiel pimpen zoals creatieve afboordingen, toffe insectenhotels, heel natuurlijke speelelementen, … Daarnaast is het ook duidelijk dat je bomen het beste gisteren plant.

Tekst en foto’s Cedric Rijckaert