door Karsten Orth

Beste Springzaaders,

Rond midzomernacht bereikt het jaar z’n hoogste punt — letterlijk én figuurlijk. 

Hier in het antroposofische Zutphen vieren we dat met vuurspringen, muziek, dans en natuurlijk heerlijk eten. Toch bekruipt me ieder jaar weer hetzelfde gevoel: terwijl je nog nageniet van de eerste warme avonden, is de langste dag alweer voorbij. En terwijl de zomer begint, worden de dagen alweer korter. Juist dan als de zomervakantie begint.

In mijn moestuin beweegt alles in het ritme van de seizoenen. Natte periodes wisselen zich af met periodes van droogte, en elk voorjaar is weer het drukste moment: alles moet in april de grond in om later in het jaar te kunnen oogsten. Maar met de regen komen ook mijn liefste vrienden massaal tevoorschijn: duizenden naaktslakken die in één nacht alles opeten — sla, bonen, wortels, zonnebloemen, bloemen… daar waar in de avond nog planten stonden is de volgende dag niets meer te zien.

Er is dan een nieuw woord geboren in tuinland: “uitplantangst.” Durf ik het aan om mijn met zorg opgekweekte potjes uit te planten, wetende dat 70% het waarschijnlijk niet haalt? Zelfs emmers vol verzamelde slakken kilometers verderop loslaten lijkt slechts tijdelijk effect te hebben. Ze blijven terugkomen.

Maar ook dit jaar leer ik weer loslaten en acceptatie. Elk seizoen brengt z’n eigen balans. Waar de ene plant verdwijnt, verschijnt een ander spontaan en bloeit des te uitbundiger. De tuin is nooit leeg — hoogstens anders dan ik als mens het had bedacht. 

Ik wens jullie een zomer vol acceptatie, loslaten en verwondering, in het ritme van de natuur.

🌱
Ook binnen het bestuur verandert het seizoen. Onlangs namen we afscheid van Pjotr in Nijmegen. Binnenkort zwaaien we ook Maurice en Annemieke uit — met dank voor hun trouwe inzet. 

Zoals in de tuin ontstaat er daarmee ruimte voor nieuwe groei.

Heb je interesse om als bestuurslid mee te denken en te zaaien? Meld je bij Marc.

Namens het bestuur wens ik je een warme, levendige zomer,

Karsten

Het SZ netwerk nodigt u uit om naar Noord-Brabant te komen voor een fietsexcursie langs groene schoolpleinen in Breda e.o.

Geef je HIER op voor deze excursie.

Gemeente Breda maakt zich sterk voor een groene stad met een goed speelklimaat. Zij hebben recent de prestigieuze Jantje Beton Prijs 2025 gewonnen voor de meest speelvriendelijkste stad van Nederland en ontvangen op 20 mei officieel de titel National Park City. Zie ook Breda Stad in het Park

Deze fietsexcursie (20 km) duurt ongeveer drie uur en gaat langs vijf schoolpleinen waarbij het beheer en educatief gebruik van groene schoolpleinen aan de orde komt. Niet alle schoolpleinen zijn even groen en avontuurlijk opgeleverd en sommige hebben veel speelerosie of gebruiken het plein educatief nog niet optimaal. Welke oplossingen zijn hiervoor te vinden en hoe kan de gemeente Breda hierbij ondersteunen? Medewerkers van de gemeente sluiten ook aan.

De excursie start bij basisschool De Spindel (onderdeel van het Talentencentrum) in Bavel.

Vanaf 13.30 uur start daar de rondleiding over de groene speelplaats van het Talentencentrum. Daarna fietsen we via schoolpleinen in Breda (in elk geval Stedelijk gymnasium, openbaar schoolplein van basisschool De Spoorzoeker) naar Teteringen waar twee basisscholen op hun eigen manier hebben vergroend. Het schoolplein van de Wegwijzer is in 2022 vergroend, waarbij Petra Wevers de procesondersteuner was. Zij zal tijdens de excursie meer over dit project vertellen.

We sluiten af om 17.00/17.30 uur in Teteringen en voor diegenen die willen, kunnen aansluiten (op eigen kosten) met een gezamenlijk diner, waar we nog gezellig kunnen napraten bij restaurant By Tater in Teteringen. 

Let op! Het eindpunt is op ongeveer een half uur fietsen van het beginpunt.

Startlocatie:   13:30 uur Talentencentrum Bavel bs De Spindel, Pastoor Doensstraat 5, 4854 CP Bavel

Einde:   ± 17:30 uur

Bijdrage in de kosten:   

€ 55,- voor iedereen

€ 35,- voor partners Stichting Springzaad

€ 45,- voor mensen, die aangesloten zijn bij andere organisaties van het OASEnetwerk 

(Prijzen zijn excl. BTW)

Informatie:  info@springzaad.nl

Verdere bijzonderheden:

Je dient zelf voor een fiets te zorgen. Een OV-fiets is te huur op station Breda (zowel aan de voor- als achterkant) ook het verhuurbedrijf www.2ride.nl kan fietsen leveren. Je parkeert je auto dan op het Spinveld in Breda. Laat het bij je inschrijving weten als je hier gebruik van wilt maken. Dan stemmen we een ophaaltijd af met de verhuurder. Kosten zijn voor rekening van de deelnemer.

Uiterste opgavedatum: 

18 juni 2025

Foto’s Petra Wevers en Marika Rath 

Ook in mei nodigt het Expertisenetwerk van regionale consulenten speelnatuur uit voor een excursie.

Deze keer staat de regio’s Drenthe en Friesland in de focus.

Pauline Leene en Jos van den Akker nemen ons mee naar een drietal schoolpleinen in Haren, Peize en Oosterwolde.

Programma:

In Drenthe gebeuren mooie dingen! Springzaad netwerkleden Jos van den Akker en Pauline Leene zijn al vele jaren actief met het aanleggen van uitdagende en écht groene speelnatuur en nodigen je van harte uit om te komen kijken en luisteren hoe zij vorm geven aan belangrijke principes rond circulair gebruik van materialen. 

De excursie staat open voor externe deelnemers, die vanaf 13.30 uur van harte welkom zijn.

We bezoeken de natuurspeelplaatsen van de volgende scholen: 

Jenaplanschool ’t Wilde Woud in Haren. Rummerinkhof 6B, 9751 SL te Haren

+  Daltonschool De Eskampen in Peize. Boerakkerweg 2A, 9321 EL Peize

+  De Buttingaschool in Oosterwolde. Buttingasingel 10, 8431 AV Oosterwolde (Friesland)

13.30 uur     Rondleiding over de speelplaats van ’t Wilde Woud

15.00 uur     Bezoeken andere speelplaatsen

17.00 uur     Einde programma en eventueel avondmaaltijd

Startlocatie: Jenaplanschool ’t Wilde Woud, Rummerinkhof 6B, 9751 SL te Haren.

Kosten excursie:

+ Voor aangesloten partners van Springzaad: € 45,- (excl. BTW)

+ Voor externe deelnemers: € 55,- (excl. BTW)

Verdere bijzonderheden:

+  Je hebt vervoer nodig vanaf de eerste locatie. Geef hieronder aan of jij een plekje zoekt in een auto of dat je juist plaats hebt voor anderen, zo ja hoeveel.

+ Indien je wilt deelnemen aan de maaltijd na afloop (voor eigen kosten), kan je dat ook aangeven op het formulier. 

+ Verdere informatie: marc.vandegeer@solconmail.nl / info@springzaad.nl

Pauline Leene heeft zich zelf en haar project op het plein van Jenaplanschool ’t Wilde Woud in Haren al eerder voorgesteld, zie hieronder.

Jos van den Akker neemt ons mee naar Oosterwolde.

door Jeanette van der Meulen

De vroege lente lokt mij mijn kale voorjaarstuintje in die straalt van het speenkruid.  Ik scharrel wat rond, raap gedachteloos wat dode stengels bij elkaar en leg ze op de takkenril. De scherven van de kapot gevroren terra- cotta pot schik ik eronder voor de amfibieën die een onderkomen zoeken.   

Ik geniet van de koesterende zonnestralen op mijn huid en ik denk  “als ik mijn tuin dit jaar nou eens lekker laat gaan”. Ik kijk naar de eerste bladvorming van meidoorn en vlier waar ik zoveel van hou. En net over de schutting staan de appel en perenboom van de buurvrouw al in bloei. Een paar witte en citroengele vlinders fladderen richting brandnetels. Ik hoor zelfs al gezoem en zie bezige bijtjes heen en weer vliegen. Maar kijk…. het rizzelt van de bijen met bruin- rode kontjes in het door mij bij elkaar geraapte insectenhotel. Bedrijvigheid ten top om stuifmeel te verzamelen voor de eitjes die zij in de holle stengels metselen. 

Ik ben verbaasd, valt mij dit nu op juist omdat ik wat achterover leun en de tijd neem om te kijken of heeft mijn tuin haar balans gevonden? Het leven zoekt mij op nu ik mijn tuin meer en meer laat gaan alsof het een berm is. 

Vergat ik de kracht en samenhang van de natuur?  

Wij leven in een tijd van” there are no borders” en maakbaarheid. Door veel te doen voeden wij de  illusie alles onder controle te hebben. En dat voelt blijkbaar comfortabel. Het tegenovergestelde – niets doen- ervaren wij als kwetsbaar. En kwetsbaarheid wordt niet gewaardeerd en  al snel gelabeld als zwak. 

Inheemse volkeren weten wel beter: de keerzijde van kwetsbaarheid is namelijk altijd weerbaarheid en sluit feilloos op elkaar aan als twee kanten van dezelfde medaille. In onze cultuur denken wij weerbaarheid af te kunnen kopen met geld & eigendom. Niets is minder waar, immers weerbaarheid bouwt zich op vanuit het zelf dat persoonlijke kracht en zwakte leert kennen en verwoorden. Om zodoende verbindingen te leren leggen en een helpend netwerk te ontwikkelen waardoor een weerbare gemeenschap gevormd wordt.    

Kwetsbaarheid is het hart van leven. 

Het is voor ons heel moeilijk om zelfs ook maar de mogelijkheid open te houden dat wij een meer bescheiden rol in het geheel zouden kunnen spelen. Hoogmoed verblindt. Aansluiten op de volheid om ons heen geeft samenhang, rust, ruimte en een passende maat aan ieders inzet. En dan is 1+1= meer dan twee. Hoe zou het zijn als dit niet mijn tweede maar mijn eerste natuur zou zijn? In relatie tot mijn tuin betekent dit mee bewegen en juist nìet achter de behoefte aanrennen om alles nog mooier en meeslepender te maken: bijplanten stekken en voorzaaien … alsof de natuur hier zelf niet toe in staat is.   

Niets doen is een kunst op zich en kwetsbaarheid gaat hand in hand met weerbaarheid. Doorgaan op wat er al is en het meest voor de hand liggende doen. Vandaag leerde ik van de bijen dat speenkruid,  bloesem en wat eerste paardenbloemen voldoende voor hen is. Met nieuwsgierig en actief kijken blijf ik dankbaar voor de werkelijkheid. Simpel maar niet makkelijk!  

Wat een samenhang, wat een heelheid en wat een heerlijkheid 

In september 2024 ging Springzaad voor de 3de keer op excursie naar Berlijn.

Een verslag van deze excursie vind je HIER.

Vanwege het grote succes komt er van 20 t/m 23 mei 2025 nóg een excursie naar Berlijn.

Je kunt je nu HIER inschrijven.

Meer informatie in het document hieronder.

Deze volgende reis organiseert Springzaad in samenwerking met IVN Nederland en is gericht op een multidisciplinaire groep deelnemers, die als multiplicators in hun werkveld optreden. In Berlijn werkt de gemeentelijke organisatie GRüN MACHT SCHULE sinds 1983 aan de vergroening van de Berlijnse Schoolpleinen. Krijg op hun website een indruk van deze organisatie. Naast groene schoolpleinen bezoeken we ook andere Berlijnse speellocaties, kinderopvang, natuurspeeltuinen en speelse, groen/blauwe openbare ruimte met deskundige, praktische en beleidsmatige toelichting. 

Het concept programma

Het programma is zo goed als rond, we wachten nog op een paar toezeggingen van onze partners in Berlijn. 

Op het programma staan in ieder geval: 

  • Excursies naar een aantal groene schoolpleinen, kinderdagverblijven, een natuur- en milieucentrum, een groene bouwspeeltuin en natuurrijke parken en buurtgroen, plus een gemeenschapstuin. Met rondleidingen door ontwerpers, directeuren en beheerders;
  • Presentaties door en uitwisseling met de gemeentelijke organisatie ‘Grün macht Schule’, die sinds 40 jaar het coördinerende en uitvoerende werk op de achtergrond verzorgt en ervaringen deelt over hun werkwijze, financiering en lange termijn ervaringen.
  • Ontwikkelen doel en acties voor jouw eigen beleidspraktijk. Vooraf starten we met een online kennismaking met de deelnemers en iedere deelnemer wordt gevraagd om motivatie en doelen te delen om na afloop aan de slag te kunnen gaan met groene schoolpleinen binnen de eigen organisatie. Na circa 6 maanden zal, ook weer online, een ‘terugkoppel en klankbord moment’ worden geprikt.  

Praktische zaken

  • De route om al die bijzondere plekken te kunnen ervaren zal met OV en/of huurfietsen worden afgelegd.
  • We zullen vertrekken op dinsdag 20 mei 2025 om 8:00 uit Amsterdam met de ICE zonder overstap naar Berlijn met opstapmogelijkheden in Hilversum, Amersfoort, Apeldoorn, Deventer, Hengelo. 
  • Terug reizen we ook weer met de ICE uit Berlijn op vrijdag 23 mei 2025 vertrek Berlijn 13.57/ aankomst Amsterdam 19:59 met dezelfde tussenstops. 

Op de terugweg is er wel een overstap op hetzelfde perron in Hannover. Onze zitplaatsen zijn uiteraard gereserveerd.

  • Er zijn individuele kamers in het volgende hotel geboekt: https://www.sorat-hotels.com (de kamers zijn voor één persoon geboekt, maar bevatten twee (of meer) individuele bedden)
  • Verlenging van de reis (vooraf of achteraf) is mogelijk, mits dit bij inschrijving vermeld wordt. De kosten van de heen- of terugreis kunnen in dat geval gerestitueerd worden. 
  • De prijs van de training/studiereis zal rond de 1.500 euro excl. BTW bedragen. 

Hierbij inbegrepen zijn de reis- en verblijfskosten en koffie/ thee onderweg. 

Alle maaltijden zijn voor eigen rekening en worden ter plekke in groepjes of individueel voldaan.

Om op doelen vooraf verder te selecteren dan de aankondiging ‘voor (beleids-)medewerkers van overheden, gemeenten en (vak-)organisaties’ ben ik niet zo voor. Dat klinkt al gauw betuttelend. We vragen van deelnemers vooraf een soort ‘motivatiebrief’ en houden een voorgesprek. Als er n.a.v. een van beiden twijfels rijzen of een aspirant deelnemer wel op zijn plek is, dan zullen we dat aankaarten lijkt me. Uit het definitieve programma en b.v uit het 3e bolletje in het concept-programma hierboven blijkt voldoende waar het hier om draait.

Door HIER je contactgegevens in te vullen kun je vrijblijvend je interesse aangeven voor de Excursie naar Berlijn van 20 t/m 23 mei 2025.

De groep zal uiteindelijk samengesteld worden op basis van vertegenwoordiging van de verschillende werkvelden: beleid/ ambtenaren/ politiek, ontwerp/ procesbegeleiding/ uitvoering/ onderhoud, onderwijs en organisaties.

Het is fijn om samen met een collega een dergelijke studiereis te maken, omdat bij implementatie van het ervarene, fijn is om samen op te kunnen trekken. Aan de andere kant willen we óók zoveel mogelijk organisaties deel laten nemen. Om die redenen limiteren we het aantal directe collega’s op 2.

Foto’s: Antje Schwabersberger | Lebendige Freiräume en Maike Nelissen