Door: Jeanette van der Meulen  

Ik hoor de februaristorm majestueus door de kale takken jagen en in de els slingeren de “catkins” willig mee in de deining van het moment. In een beschut hoekje langs de sloot lichten wat wilgenkatjes al zilverzacht op in de vroege voorjaarszon.   

De laatste maanden van 2021 zijn wij van iets naar niets gegleden en hebben losgelaten wat was. En nu, ontwakend uit de winterslaap, stellen wij ons open om van niets naar iets toe te groeien. Grappig genoeg hoeven wij daar niet veel meer voor te doen dan ons over te geven aan het autonome proces van het leven zelf. Alleen vanuit stilte en bewegingloosheid kunnen wij immers -net als flora en fauna- horen wat er al is. Om vervolgens te constateren dat wij eigenlijk niet zoveel meer nodig hebben dan vertrouwen in wat komen gaat. Alert blijven, dat wel…. alert op het moment dat de sluimerende groeikracht vraagt om jouw actie.   

Bij kinderen noemen wij dit het afwisselen van vrijbuiterij en ankertijd. Nu eens zijn kinderen vrijbuiters:  volop bezig te ontdekken, in contact en in actie. Maar dan weer, en minstens zo belangrijk is er hun ankertijd: terugtrekken op hun eigen plek, niets doen, vervelen.   

Om in dit ritme mee te gaan moeten wij als volwassenen eerst zelf aan de bak. Met de armen over elkaar achterover durven leunen: de pedagogiek van het “niets doen”. Terugtrekken en vanuit rust observeren waar de kinderen zelf mee bezig zijn…. hoe zij spelen en wat hun interesseert. Zodoende zijn wij in staat hun sporen te volgen en af en toe wat aansluitende sporen voor hen uit te zetten. 

…. zoals een kleuter tijd beleeft…  “als wij niets doen, dan kunnen we lekker spelen”.

Vertrouwen in de groeikracht, zoals de jaarringen in een boom….her-inner-ringen. Ik leef niet in het verleden maar het verleden leeft in mij. Vanuit eenvoud en dichtbij, aandachtig de rijkdom van het woord dankbaarheid ervaren, dankbaarheid voor wat er al is.   

Zo kan – ogenschijnlijk inactief zijn- zich omzetten tot een krachtige actie en ontwikkelt zich een levensstijl die tevreden niets doen heel gewoon maakt. 

“February”:

Today I saw the catkins blow

Altho` the hills are white with snow

White throstles sang “ The sun is good”;

They waved their banners in the wood.

They come to greet the lurking Spring

As messengers from Winter`s King.

And thus they wave while Winter reigns

While his cold grip still holds the plains.

Oh, tho`the hills are white with snow,

Today I saw the catkins blow. 

uit The book of a thousand Poems- Dorothy Una Ratcliffe

Op zaterdag 19 maart 2022 tussen 11 en 17 uur

Te gast bij Jenaplanschool de Lanteerne in Nijmegen

Het uitgebreide programma van de dag vind je onderaan deze pagina.

“Als ik enige invloed zou hebben op de goede fee, waarvan men zegt dat deze toeziet op de ontwikkeling en vorming van alle kinderen, dan zou ik haar vragen om aan elk kind in de wereld een besef van verwondering te geven, zo sterk, dat het niet kapot te krijgen is en het hele leven in stand blijft, als een werkzaam tegengif tegen de verveling, teleurstellingen en ontgoocheling van latere jaren, tegen de steriele voorkeur voor kunstmatige dingen, tegen de vervreemding van de bronnen van onze kracht”. Dit schreef Rachel Carson in ‘Sense of Wonder’ en vertaalde Kees Both voor ons. Kees had een goede neus voor mooie citaten en diepgaande filosofieën. Op 8 september jl. is hij van ons heengegaan, maar liet een rijke erfenis achter van talloze artikelen zowel filosofisch, pedagogisch als praktisch van aard. 

Daarom organiseert Stichting Springzaad in samenwerking met Stichting Groene Pedagogiek en de familie Both een dag met als thema: 

De ontmoeting van kind en natuur, en onze rol daarin. 

We kijken die dag ook even terug, maar focussen toch vooral op de toekomst, want bij kinderen gaat het toch met name daarom!

We hebben een gevarieerd, speels programma samengesteld met inhoudelijke momenten, ruim tijd voor ontmoeting én uiteraard een buitenprogramma. We hebben hiervoor een prachtige locatie gevonden in Jenaplanschool De Lanteerne in Nijmegen. Om de school liggen meerdere natuurlijk ingerichte speelpleinen en buitenonderwijs wordt er actief op vormgegeven door het team. Natuurlijk komen ook de ontwerper en de school aan het woord. Voor een eerste indruk klik HIER voor een kort filmpje van de school.

Tenslotte hebben we uit de talloze artikelen die Kees schreef, de treffendste en meest toekomstgerichte gebundeld tot een bijzonder mooi boekje, dat iedereen mee naar huis krijgt.

Verhinderd? Nabestellen kan je het bundel straks voor € 15,- in het Springzaad winkeltje op deze website.

Aanmelden doe je door een e-mail te sturen naar het secretariaat info@springzaad.nl 

Er is plaats voor max. 100 deelnemers.

Kosten: Springzaders € 60,- Netwerk Oase € 65,- Externen € 75,- inclusief drankjes, biologische, vegetarische lunch en een exemplaar van de bundel.

Ons Groene Schoolplein 

‘Ons Groene Schoolplein’ is de website en werkmethode over het educatieve gebruik van het groene schoolplein. Ooit ontwikkeld vanuit het Fonds1818 project, in Zuid Holland, waarbij o.a. Springzaad regioconsulente Marian Kathmann veel tijd en energie heeft gestoken in de ontwikkeling er van. Ruim een jaar geleden hebben we de website OGS in eigen beheer gekregen (nu eigendom Springzaad) en geheel geüpdatet. OGS bestaat uit een website met zo’n 150 concrete lesactiviteiten buiten, gerangschikt naar leeftijd, thema en onderwerp.
De activiteiten duren 15-40 minuten en zijn door de leerkrachten gemakkelijk zelf uit te voeren. Daarnaast hoort bij deze aanpak ook de beheer- en beleefkalender, een handig hulpmiddel om als leerkracht/team het educatieve gebruik van je groene schoolplein te verwerken in je onderwijsprogramma en structureel in te bedden. Er staan voorbeeld kalenders op de website en er is een uitgebreide handleiding te downloaden. Ten slotte hoort de training/ workshop ‘Onderhoud en beheer van je plein’ ook bij deze aanpak. Deze training is ook in de Fonds1818-tijd ontwikkeld, uitgevoerd en uitgebreid geëvalueerd. Een aangepaste workshop draait momenteel in Overijssel, waar we hem aanbieden aan leerkrachtenteams.


De Gezonde Scholenaanpak is een landelijke aanpak waarbij scholen
gestimuleerd worden een gezonde leefstijl verder uit te werken op
school. Zij doen dit door themagericht te werken en kunnen daarbij
themacertificaten en een vignet behalen. Nu is dat vooral nog ingericht
via meer bewegen, gezonde traktaties, gezonde voeding etc. Scholen
kunnen een paar keer per jaar een subsidie aanvragen bij Gezonde
Scholen, voor de inzet van zgn. erkende interventies; programma’s die
bewezen hebben op deze thema’s effect te scoren. Sinds enige tijd is het
thema milieu en natuur ook opgenomen binnen de Gezonde Scholen-aanpak.
Hiervoor is gezocht naar goede lesprogramma’s/activiteiten die hier
vorm aan geven. Het programma OGS van Springzaad kwam als één van de 5
pilots als veelbelovend naar voren. Na een uitgebreide screening is dit
programma nu goedgekeurd als erkende interventie! Dat is een geweldige
opsteker voor ons werk en zeker ook voor de groep educatoren die hier
zo hard aan gewerkt hebben. Met dit pakket zijn scholen in staat om hun
groene schoolplein ook educatief in te gaan zetten. Het is straks hier
te vinden op de website van Gezonde Scholen:

https://www.gezondeschool.nl/primair-onderwijs/gezondheidsthemas-en-criteria-vignet/milieu-en-natuur

auteur: Maike Nelissen